Dlaczego dziecko potrafi przez długi czas „sprzedawać” produkty, przygotowywać obiad dla całej rodziny albo urządzać mieszkanie dla lalek, a następnego dnia wymyślić zupełnie nowy scenariusz?
Dla dorosłego może to wyglądać jak zwykła zabawa. Dla dziecka to sposób na poznawanie świata, który dobrze zna z codziennego życia. Obserwuje rodziców podczas zakupów, gotowania, sprzątania czy rozmów przy stole, a później odtwarza te sytuacje na swój własny sposób.
Właśnie dlatego zabawki do odgrywania ról cieszą się tak dużym zainteresowaniem. Nie narzucają jednej instrukcji zabawy. Pozwalają wcielić się w różne role, tworzyć własne historie i zmieniać zasady wtedy, gdy pojawia się nowy pomysł.
Sklep może stać się restauracją. Kuchnia – kawiarnią. Dom – miejscem dla całej rodziny lalek. I właśnie ta swoboda sprawia, że dzieci często wracają do takich zabawek przez wiele miesięcy.
VIGA Drewniana Kuchnia Piekarnik Zestaw do Pieczenia Słodko-Pikantnych Potraw 12akc.
Czym jest zabawa w odgrywanie ról?
Zabawa w odgrywanie ról polega na wcielaniu się w określoną postać lub naśladowaniu sytuacji znanych z codziennego życia.
Dziecko może zostać sprzedawcą, klientem, kucharzem, lekarzem, rodzicem, kelnerem albo właścicielem sklepu. Może również tworzyć całkowicie fikcyjne postacie i wydarzenia.
Nie potrzebuje przy tym skomplikowanych zabawek. Czasami wystarczy kilka przedmiotów i dużo wyobraźni. Odpowiednio dobrane akcesoria pozwalają jednak rozbudować zabawę i nadać jej bardziej konkretny charakter.
To ważne, ponieważ najciekawsze scenariusze często powstają dopiero w trakcie zabawy.
Dlaczego dzieci tak lubią zabawę w sklep, kuchnię i dom?
Dziecko odtwarza sytuacje, które zna
Dzieci bardzo uważnie obserwują codzienne czynności dorosłych.
Wiedzą, że podczas zakupów trzeba wybrać produkty i zapłacić. Widzą, że jedzenie trzeba przygotować, a po posiłku posprzątać. Zauważają, że ktoś robi zakupy, ktoś gotuje, a ktoś inny opiekuje się domem.
Zabawa pozwala przenieść te obserwacje do świata, w którym to dziecko decyduje o przebiegu wydarzeń.
Może przygotować kolację dla całej rodziny, otworzyć sklep, do którego przyjdą wymyśleni klienci, albo urządzić dom, w którym każdy ma swoją rolę.
W zabawie dziecko może być „dorosłym”
Jednym z ciekawszych elementów zabawy w role jest możliwość odwrócenia codziennej sytuacji.
Tym razem to dziecko wydaje pieniądze w kasie. Ono przygotowuje obiad. Ono decyduje, co pojawi się na stole i kto zostanie zaproszony.
Daje mu to poczucie sprawczości. Może samodzielnie ustalać zasady, podejmować decyzje i sprawdzać, co się stanie, kiedy zmieni jeden z elementów swojej historii.
Nie ma jednego prawidłowego scenariusza
Dobra zabawa nie musi przebiegać za każdym razem tak samo.
Kasa nie musi służyć wyłącznie do sprzedawania produktów. Może stać się kasą w restauracji albo recepcją hotelową. Koszyk może służyć do zakupów, przewożenia zabawek albo przygotowania pikniku.
Podobnie kuchnia dziecięca nie musi oznaczać tylko gotowania. Może zamienić się w kawiarnię, piekarnię czy restaurację.
Im więcej możliwych zastosowań, tym większa szansa, że zabawka pozostanie interesująca także po pierwszym zachwycie.
Jakie umiejętności wspiera zabawa w odgrywanie ról?
Zabawa nie musi wyglądać jak nauka, żeby dawać dziecku okazję do ćwiczenia różnych umiejętności.
Mowa i komunikacja
Sklep, restauracja czy dom niemal automatycznie zachęcają do rozmowy.
„Dzień dobry, co pani kupuje?”
„Poproszę chleb i jabłka.”
„Czy coś jeszcze?”
Podczas takich dialogów dziecko tworzy wypowiedzi, używa nowych słów i reaguje na to, co mówi druga osoba. Gdy do zabawy dołącza rodzic, rodzeństwo albo kolega, pojawia się także naturalna potrzeba uzgadniania ról i zasad.
Wyobraźnia i tworzenie historii
Zabawa w role nie kończy się na odtwarzaniu rzeczywistości. Po chwili zaczyna się tworzenie własnej historii.
Sklep może nagle potrzebować nowej dostawy. Restauracja może dostać nietypowe zamówienie. Klient może zgubić portfel. Rodzina może wyruszyć w podróż i zabrać ze sobą cały sklep.
Takie zwroty sprawiają, że dziecko samo wymyśla kolejne wydarzenia i szuka rozwiązań.
Samodzielność i podejmowanie decyzji
W zabawie często pojawia się wiele drobnych decyzji.
Co dziś ugotować? Kto będzie sprzedawcą? Jakie produkty trzeba kupić? Gdzie usiądą goście? Co zrobić, kiedy zabraknie jedzenia?
Nie są to skomplikowane zadania, ale pozwalają dziecku samodzielnie planować kolejne elementy zabawy.
Współpraca z innymi
Zabawa w role może być również świetną aktywnością dla rodzeństwa lub rodzica.
Jedna osoba może być sprzedawcą, druga klientem. Jedno dziecko może gotować, a drugie przyjmować zamówienia. Później role można zamienić.
Dzięki temu zabawa staje się okazją do ćwiczenia współpracy, słuchania innych i reagowania na ich pomysły.
Zabawa w sklep – od prostych zakupów do własnej historii
Zabawki do zabawy w sklep są atrakcyjne przede wszystkim dlatego, że dzieci znają ten scenariusz z własnego życia.
Kasa, koszyk, produkty spożywcze, waga czy pieniądze do zabawy wystarczą, aby stworzyć prostą scenkę zakupową. Później można ją stopniowo rozbudować.
Najpierw dziecko może tylko sprzedawać produkty. Z czasem zaczyna ustalać ceny, prowadzić dialogi, ważyć towary, przygotowywać promocje albo wymyślać problemy klientów.
Co ciekawe, starsze dzieci mogą wykorzystać sklep również do prostych zabaw związanych z liczeniem i porównywaniem. Nie trzeba jednak zamieniać takiej aktywności w lekcję. Jeżeli dziecko samo zainteresuje się cenami, ilością czy pieniędzmi, warto pozwolić mu prowadzić zabawę w swoim tempie.
VIGA Drewniana Niebieska Lodziarnia
Kuchnia dla dzieci – nie chodzi tylko o gotowanie
Kuchnia dziecięca ma tę zaletę, że może być punktem wyjścia do całej historii.
Najpierw trzeba zrobić zakupy. Później przygotować składniki. Następnie ugotować obiad, nakryć do stołu i zaprosić gości.
Dziecko może przy tym zdecydować, co znajduje się w menu, kto dostanie obiad i co wydarzy się później.
Dlatego warto zwrócić uwagę nie tylko na samą kuchnię, ale również na akcesoria kuchenne dla dzieci. Garnki, talerze, kubki, sztućce czy drewniane produkty spożywcze dają więcej możliwości wykorzystania zestawu.
Im więcej elementów można ze sobą połączyć, tym łatwiej stworzyć zabawę, która zmienia się wraz z pomysłami dziecka.
Zabawa w dom – codzienne czynności w dziecięcym świecie
Dorośli zwykle nie traktują sprzątania, gotowania czy nakrywania do stołu jako szczególnie interesujących zajęć. Dla dziecka mogą być fascynujące właśnie dlatego, że są częścią świata dorosłych.
W zabawie może ono przygotować posiłek, zaopiekować się lalką, zrobić porządki, zaprosić gości albo urządzić własny pokój.
To także dobry przykład tego, jak działa zabawa naśladowcza. Dziecko nie musi wiernie kopiować rzeczywistości. Może zmieniać ją według własnego pomysłu.
Sok może być „lekiem”, pudełko może stać się piekarnikiem, a stół – ladą sklepową.
I właśnie wtedy zabawa zaczyna być naprawdę twórcza, nawet jeśli na początku wykorzystuje bardzo proste przedmioty.
Czy zabawki do odgrywania ról są tylko dla dziewczynek?
Nie.
Kuchnia, sklep, dom czy zestawy związane z codziennymi czynnościami nie są przypisane do jednej płci. Dzieci wybierają zabawki przede wszystkim na podstawie własnych zainteresowań i tego, co obserwują wokół siebie.
Dziewczynka może uwielbiać pojazdy i warsztat, a chłopiec może z takim samym zainteresowaniem przygotowywać obiad w zabawkowej kuchni.
Dlatego przy wyborze zabawek do odgrywania ról warto kierować się wiekiem, zainteresowaniami i sposobem zabawy konkretnego dziecka, a nie stereotypowym podziałem produktów.
Jak wybrać zabawkę do odgrywania ról?
Nie każda duża i bogato wyposażona zabawka będzie dobrym wyborem. W wielu przypadkach ważniejsze jest to, czy daje dziecku swobodę i czy można wykorzystać ją na więcej niż jeden sposób.
Dopasuj zabawkę do wieku
Sprawdź zalecenia producenta i zwróć uwagę na wielkość poszczególnych elementów. Zestaw powinien być wygodny w użyciu i odpowiedni do możliwości dziecka.
Zastanów się, ile scenariuszy daje jedna zabawka
Kuchnia, z której można zrobić restaurację, albo sklep, który może stać się punktem obsługi klientów, będzie zwykle bardziej uniwersalny niż zabawka przeznaczona do jednego, bardzo konkretnego działania.
Nie kieruj się wyłącznie liczbą akcesoriów
Kilkanaście dobrze dobranych elementów może dawać więcej możliwości niż duży zestaw pełen przypadkowych dodatków.
Ważne jest to, czy dziecko rzeczywiście może wykorzystać poszczególne części podczas zabawy.
Pomyśl, co dziecko już ma
Nowa zabawka nie musi działać w oderwaniu od pozostałych.
Kasa może połączyć się z koszykiem i produktami spożywczymi. Kuchnia może dobrze współgrać z naczyniami, zestawem produktów czy lalkami. Akcesoria do domu mogą zostać wykorzystane razem z innymi zestawami.
Dzięki temu z czasem powstaje cały świat zabawy, bez potrzeby kupowania wszystkiego naraz.
Czy rodzic powinien bawić się razem z dzieckiem?
Tak, ale nie musi prowadzić zabawy od początku do końca.
Czasami najlepsze, co może zrobić dorosły, to po prostu wejść w rolę i pozwolić dziecku decydować.
Możesz zostać klientem i zapytać o cenę. Możesz zamówić zupę w restauracji. Możesz poprosić o pomoc w znalezieniu produktu.
Nie musisz jednak podpowiadać, co powinno wydarzyć się dalej.
Jeżeli dziecko mówi, że sklep jest zamknięty, restauracja nie ma już pomidorów albo wszystkie lalki właśnie wyjeżdżają na wakacje, warto podążyć za jego pomysłem.
W zabawie w odgrywanie ról dziecko nie potrzebuje gotowego scenariusza. Potrzebuje przestrzeni, żeby stworzyć własny.
Co zrobić, gdy dziecko szybko się nudzi?
Szybka utrata zainteresowania nie zawsze oznacza, że zabawka jest zła.
Czasami problemem jest zbyt mało możliwości jej wykorzystania. Innym razem dziecko potrzebuje kilku dodatkowych elementów, aby nadać zabawie nowy kierunek.
Spróbuj zamiast dokładać kolejną zabawkę zmienić scenariusz.
Sklep może zostać zamknięty z powodu remontu. Restauracja może rozpocząć dostawy. Kuchnia może stać się cukiernią. Do domu mogą przyjechać goście.
Czasami jedna mała zmiana wystarczy, żeby dobrze znana zabawa znów stała się interesująca.
Zabawka nie musi mieć wielu funkcji, żeby dawać dużo możliwości
To jedna z rzeczy, o których warto pamiętać przy zakupie.
Dziecko nie zawsze potrzebuje zabawki z dziesiątkami przycisków i gotowych efektów. Czasami prosty sklep z kasą, koszykiem i kilkoma produktami daje więcej okazji do wymyślania historii niż bardzo rozbudowany zestaw, który wykonuje większość czynności za dziecko.
W przypadku zabawek do odgrywania ról dużą wartością jest właśnie miejsce na własny pomysł.
Im mniej rzeczy dzieje się samo, tym więcej może zrobić dziecko.
Jakie zabawki do odgrywania ról warto rozważyć?
W zależności od zainteresowań dziecka mogą sprawdzić się między innymi:
- zestawy do zabawy w sklep,
- kasy i akcesoria zakupowe,
- kuchnie dziecięce,
- zestawy naczyń i produktów spożywczych,
- zestawy do zabawy w dom,
- akcesoria dla lalek,
- zestawy związane z restauracją lub kawiarnią,
- wielofunkcyjne zestawy 2w1.
Nie chodzi jednak o to, aby kupić wszystko. Lepiej wybrać jedną zabawkę, którą można rozbudowywać o kolejne elementy wtedy, gdy dziecko rzeczywiście zacznie ich potrzebować.
Podsumowanie
Zabawki do odgrywania ról mają jedną ważną cechę: nie kończą się na jednym sposobie zabawy.
Sklep może stać się restauracją, kuchnia – kawiarnią, a dom – sceną dla całej historii. Dziecko może odtwarzać sytuacje znane z codziennego życia, ale jednocześnie zmieniać je według własnego pomysłu.
Właśnie dlatego warto wybierać zabawki, które pozostawiają przestrzeń na rozmowę, wyobraźnię, decyzje i własne scenariusze.
Więcej inspiracji dotyczących zabawek do zabawy tematycznej znajdziesz w artykule Najlepsze zabawki do odgrywania ról – kuchnie, sklepiki i zestawy do sprzątania.